LASTİK KONTROLÜ

Lastiklerinizin kontrol edilmesi, sağlıklı olduğu düşünülen bir insanın check-up yaptırması gibi düşünülebilir. Eğer aracın mekanik aksamında ya da lastiklerde başlamış ya da ilerlemiş fakat henüz bir aksaklık yaratmamış veya farkedilmemiş bir durum varsa bunun tespit edilmesi ve giderilmesi hayati önem taşımaktadır.
Lastiklerinizin kontrolüne çok az da olsa zaman ayırmalı ve ayda bir düzenli olarak kontrolünü sağlamasınız. Üstünden geçtiğiniz küçük çukurların, keskin ve sivri uçlu yabancı maddelerin ya da hız kasislerinin taşıtınızda ve lastiklerinizde nelere yol açtığını fark edemeyebilirsiniz.

Düzenli aralıklarla yapılması gereken kontrolleri en az ayda bir, uzun yolculuklara çıkmadan önce ve taşıtınızda taşıyacağınız yük miktarı artacağı zaman mutlaka yapılması gerekmektedir.

Lastik kontrolü başlıca aşağıdaki konuları kapsar:

Lastik Havalarının Kontrol Edilmesi ve Ayarlanması

Lastiğin tek güç kaynağı hava basıncıdır. Havası inik ya da olması gerekenden az olan bir lastik kendisinden beklenen hiç bir performansı tam olarak yerine getiremeyecektir.
Havasız gitmenin, lastiğe aşırı yüklenilmesine sebep olacağı ve düzensiz aşınma, lastik ömrünün azalması ve hatta direksiyon hakimiyetinin zayıflayıp, kazaya sebebiyet verebileceği akılda tutulmalı ve lastiğin havası ortalama her 15 günde bir kontrol edilmelidir.
Bir lastik, havasının yarısını kaybetmesine rağmen havasız ya da patlak görünmeyebilir.
Aracın ön ve arka aksı için optimum hava basıncı araç üreticisi tarafından genellikle depo kapağında, kapı direklerinde ya da kullanıcı el kitabında tavsiye edilmiştir.
Hava basıncı kontrolü lastikler soğukken yapılmalıdır.
Taşıtın bir kaç km dahi yol katetmesi, lastik havasının ısınmasına, dolayısıyla basıncın artmasına sebep olacaktır. Bu yüzden, basınç ayarlamalarının lastik soğukken yapılması en uygunudur.
Hava ayarlamasının lastik sıcakken yapılması gerektiği durumlarda uygun hava değerine en az 3 psi daha fazla hava eklenmesi unutulmamalıdır. Hava ayarlaması yapıldıktan sonra supap kapaklarının takılması ihmal edilmemeli ve stepnenin de (yedek lastik) havası kontrol edilmelidir.

Diş Derinliğinin Kontrol Edilmesi

Lastiklerinizde olabilecek düzensiz aşınma acil durumlarda lastiğin yola tutunmasını zorlaştırabilir. Görsel olarak lastiğinizin sırtında olağandışı fazla aşınmış yerler ve ayrıca çivi, cam kırığı vs. gibi yabancı cisimlerin lastiğinize vermiş olabileceği hasaralar da kontrol edilir.

Diş derinliğinin sürüş emniyeti bakımından önemi yüksektir. Diş derinliği 4mm'nin altına düşen lastiklerde ıslak ve kaygan zeminde tutuş büyük ölçüde zayıflayacak ve fren mesafesi uzayacaktır.

Lastik diş derinliği herhangi bir olukta 1.6mm'ye düştüğünde lastikleriniz yenileriyle değiştirilmelidir. Lastiklerinizin diş derinliklerinin kontrol edilmesi için servisimize başvurabilirsiniz.

Yara ve Hasarların Kontrol Edilmesi

Lastikler ve taşıtınızın mekanik ayarları arasında yakın bir ilişki vardır. Konforlu bir sürüş, sağlıklı ve uzun bir lastik ömrü için; lastikler, frenler, amortisörler, sürüş disiplini, direksiyon ve süspansiyon sistemlerinin hepsinin uyum içinde olması gerekmektedir. Lastiklerinizin uzun ömürlü olmasında yol şartları da dahil olmak üzere yukarıda bahsi geçen bütün unsurlar etkilidir.

Lastikleriniz gerekli bakım uygulandığı takdirde daha uzun ömürlü olacaktır. Bundan dolayı, lastiklerinizi düzenli olarak kontrolden geçirmeli ve müdahalede geç kalınmamalıdır.

Servisimize gelen araçta lastiğin hava kaybetmesine sebep olabilecek tüm potansiyel riskler görsel olarak kontrol edilir. Lastikte olabilecek kesik, batık ve yaraların kontrol edilmesini içerir.

Taşıtınızın kullanma kılavuzunda farklı bir kilometre periyodu belirtilmiyorsa, aracınızı bakıma götürdüğünüz 10, 15 ya da 20 bin km'de bir lastiklerinizin de yer değiştirilmesi, aşınmanın daha düzenli olmasını sağlayacaktır.

Rotasyonun Önemi

Taşıtınızdaki her bir lastik farklı miktarda yük taşır. Bu dengesiz yük dağılımı lastiklerinizin farklı aşınmasına yol açabilir. Lastiklerinizin yerlerini değiştirerek onların aşınmasını düzenleyip, kullanım ömrünü uzatabilirsiniz.

Lastiklerinizde düzensiz aşınma gözleniyorsa, rotasyon yapmadan önce, gittiğiniz lastik bayisinden öncelikle ön/arka düzen ayarlarını, balans ayarlarını ve diğer mekanik aksam ayarlarını kontrol etmesini isteyiniz.

Bazı taşıtlarda, ön ve arka lastiklere farklı hava basınçları uygulandığı haller de vardır. Rotasyondan sonra her bir pozisyon için lastik havalarını taşıt üreticisinin tavsiyesine göre ayarlattırmayı ihmal etmeyiniz.

LASTİK SÖKME TAKMA

Servisimize gelen araçların lastikleri uzman personelimiz ve modern ekipmanlar yardımı ile, araca ve lastiğin takılı olduğu janta hasar vermeden sökülüp - takılır. Kullandığımız modern Lastik Sökme - Takma aparatı sayesinde lastik ve janta herhangi bir zarar verilme riski ortadan kaldırıldığı gibi lastik damağı janta ortalanarak takılmış olur. Janta takılan lastik, buradan alınarak balans makinasına takılır ve balanslanması yapılır. Bu işlem sırasında binek gurubunda 50gr, hafif ticari 4 X 4 gurubunda ise 100gr üzeri balans bozukluklarında lastik janttan sökülerek çeyrek - yarım tur döndürülerek takılır ve balans işlemi tekrarlanır. Lastik araça takıldığında "tork anahtarı" yardımı ile bijonların emniyetli şekilde sıkılmış olması da kontrol edilmiş olur. Ve son olarak lastiğin havası tekrar kontrol edilerek yenilenen sübap kapakları takılır.

Doğru Lastik Sökme Takma

Öncelikle araca ve amaca uygun lastiğe karar verildiğine emin olunmalı. Lastik seçiminde araç üreticisinin yönergeleri ve yasal zorunluluklar dikkate alınmalı. Araçta modifiyeye gidiliyorsa mutlaka bir uzmanın fikri alınmalı. Bir hatırlatma da lastiğin sadece ebat bilgileri değil; hız ve yük endeksi de dikkate alınmalıdır.

Doğru - uygun lastiğe karar verildikden sonra veya eski lastiği araca tekrar takarken dikkat edilmesi gereken kurallar kısaca şöyle sıralanabilir:

» Lastik içten ve dıştan göz ve el ile yabancı maddelere karşı kontrol edilmeli.
» Jant ile lastiğin temas noktalarına kaydırıcı solüsyon uygulanmalı.
» Lastik janta geçirilirken, jant ortalama çizgisine dikkat edilmeli.
» Lastiğe uygun hava basılmalı.
» Lastiğin balans kontrolü yapılmalı.
» Balans ayarı yapılan lastik araca takıldıkdan sonra "tork anahtarı" ile bijonların uygun sıkıştırılıp sıkıştırılmadığı kontrol edilmeli.
» Lastiklerin havaları tekrar kontrol edildikden sonra "yeni" subap kapakları takılmalı.

Continental'in SSR olarak tanımladığı, patladığında dahi sizi yolda bırakmayan lastiklerin montajı çok özel makinalarda yapılmalı ve özellikle lastik sökülürken dikkatli ve hassa olmak gerek. Zira bu lastiklerin yanakları bir nevi dolgu lastik özelliğini taşımakta ve hemen hemen hiç esneme imkanı bulunmamaktadır. Sökme esnasında iş aceleye getirilirse damak bölgesinde yırtılmalar meydana gelebilir veya deformasyon olabilir. Söz konusu lastik araca tekrar takıldığında kullanım alışkanlıklarına göre belli periyodlarda lastik hava kaybedecektir.

Yukarıda bahsedilen işlemler, öncelikle güvenlik anlamında son derece önem arz etmektedir. Ayrıca, bu işlemlerin doğru yapılması, lastiğin daha uzun süre hizmette kalmasını sağlayarak çok yönlü bir kazanıma sebebiyet verecektir.

BALANS AYARI

Servisimize gelen ve hizmet alan her araca lastikleri tekrar takılmadan önce mutlaka balans ayarı yapılarak gerek sürüş konforu, gerekse lastik ömrü anlamında modern ekipmanlarımız yardımı ile hizmet üretmekteyiz.

Neden Balans Ayarı ?
Aracın yol ile temasını sağlayan tekerlek, jant ve lastik olmak üzere iki farklı parçadan oluşur.

Bu iki parçadan herhangi birinde olabilecek bir yapısal dengesizlik tekerleğin tam bir daire çizmesini engelleyeceği için direkt olarak konfor ve yol güvenliğini olumsuz etkiler.

Balans ayarı bozukluğu nasıl anlaşılır?

Özellikle yüksek süratlerde;
» Direksiyon simidinde bir titreme ya da vuruntu hissediliyorsa ön tekerleklerin balans ayarları,
» Aracın arka tarafında bir titreme veya vuruntu varsa arka tekerleklerin balans ayarlarının bozulduğunu gösterir.

Balans Ayarı Nasıl Yapılır ?

Öncelikle bilinmesi gereken konu iki türlü balans veya bir başka deyişle balanssızlık olduğudur.

Tekerlek eğer aşağı yukarı doğru dengesiz dönüyorsa veya dönüş sırasında zıplama oluyorsa statik balans ayarı; sağa sola doğru dengesiz dönüyorsa ya da tekerlek yalpalıyorsa dinamik balans ayarı yapılması gerekir.

Tekerlekler araca monte edilmeden önce statik ve dinamik balans ayarları için sabit balans makinesine bağlanır ve balans ayarları sabit balans makinesinde yapılır. Gerek görüldüğü takdirde daha sonra; bilye, kampana veya disklerle birlikte dönerken son balans işlemi (finish balans) de yapılır.

Balans ayarı işlemine başlanmadan önce jantlarda herhangi bir hasar olup, olmadığı kontrol edilir ve lastik hava basınçları fabrikanın tavsiye ettiği değerlere getirilir.

Eğer jantta bir eğrilik veya hasar varsa bunun düzeltilmesi ya da yeni bir jant alınması gerekir. Lastik hava basınçları farklı değerlerdeyken yapılan balans ayarı, lastik havaları fabrika ölçülerine getirildiğinde yine ayarsızlık meydana getirir.

Bilgisayarlı sabit balans makinesine bağlanan tekerleğin hafif olan kısmı ve buraya ne kadar kurşun ağırlık takılması gerektiği ekranda görülür. Gerekli ağırlık takıldıktan sonra tekrar döndürülen tekerleğin ağırlık dağılımı tam olarak dengelendikten sonra işlem tamamlanır. Bu işlem dört tekerleğe de ayrı ayrı yapıldıktan sonra tekerlekler araca monte edilir.

Günümüz son teknolojisi ile donatılmış bir serviste son balans (finish balans) denilen işlem de bu sabit balans makinesinda yapılabiliyor olsa da, eski yöntem hala kullanılmaktadır. Seyyar Balans Makinesi ile balans işlemi için kullanılan makinenin tekerleği döndüren kısmı belirli bir dönme devrine ulaştığında makine üzerindeki bir lamba belli aralıklarla yanıp sönmeye başlar.

Lastikten yansıyan ışığın makine üzerindeki optik bir sensör tarafından okunmasıyla yine hafif olan bölge tespit edilip, gerekli kurşun ağırlık takılarak balans ayarı tamamlanır.

ROT AYARI

Araç üzerindeki tekerlekler belli açılarla araca takılmışlardır. Bu açılar, araçtan istenen performansa göre araç üreticisi tarafından tayin edilmiş optimum değerlerdir. Bu değerler herhangi bir sebepten dolayı bozulmuşsa, araçtan beklenen her türlü performans da bozulacaktır. Rot ayarı bu noktada tekerleklerin araca bağlı olduğu bu açıları ölçüp, araç üreticisi tarafında tavsiye edilen değerlere getirmekten ibarettir.

Servisimizde kullandığımız rot ayarı cihazımız ile aracınızın rot ayarları kontrol edilir. Kontrol sonunda tespit edilen mekanik ayarsızlıklar uzman personelimiz tarafından giderilir. Ancak, söz konusu ayarsızlıklar aracın tekerlek bağlantılarından (rotil başı, amortisör, salıncak vb. gibi mekanik aksam ) kaynaklanıyorsa, bu konuda da sizi bilgilendirerek yapılması gereken işlem konusunda sizleri yönlendirebiliriz.

Neden Rot Ayarı ?

Rot ayarının düzensiz olması, yani rot açılarının fabrika değerlerinde olmaması yol / sürüş güvenliğini tehlikeye soktuğu gibi yakıt tüketiminin artmasına ve lastiklerin daha fazla aşınmasına da sebep olur.

Rot Ayarlarının Bozulduğu Nasıl Anlaşılır ?

» Düz yolda direksiyon bırakıldığında araç herhangi bir yöne doğru sapıyorsa,
» Virajlarda ön tekerleklerden lastik sesi geliyorsa,
» Arka tekerlekler ön tekerleklerin izini takip etmiyorsa,
» Tekerlekler tam karşıyı gösterirken direksiyon simidi olması gerekenden farklı bir konumda duruyorsa;
» Lastiklerinizde düzensiz aşınma varsa aracınızın rot ayarları bozuk demektir.

Rot Ayarı Nasıl Yapılır ?

Rot ayarlarının bozulduğu tespiti veya şüphesiyle servisimize getirilen aracın mevcut rot açıları ölçülerek, olması gereken fabrika ayarlarına getirilir. Bu çalışma sırasında dikkat edilecek başlıca hususlar şunlardır:

» Rot ayarı, aracın sürüş dinamikleri ile ilgili aşınmış parçalar değiştikten sonra yapılır.
» Rot ayarında öncelikle aracın hayati parçalarından olan ön takım elemanları kontrol edilir. Eğer ön takım elemanları içinde boşluk yapan, gevşeyen ya da ömrünü tamamlamış olan varsa öncelikle bu problemlerin giderilmesi ve ilgili parçaların yenilenmesi gerekir.
» Oldukça kısa bir sürede ve hatasız olarak rot ayarı yapılabilen bilgisayarlı makinelerin bağlantı üniteleri ön lastiklere uygun şekilde bağlanmalıdır (aparatlar doğru takılmazsa rot ayarı doğru olmayacaktır). Cihaz ekranındaki değerler fabrika tarafından verilen değerlere gelinceye kadar kamber, kaster, king-pin ve toe açılarından ayarlanması gerekenler ayarlandığında, rot ayarı tamamlanmış olur.

NİTROJEN

Servisimize getirdiğiniz aracınızın lastikleri talep ettiğiniz takdirde Nitrojen gazı ile şişirilir. Bu sayede lastiğinizin daha uzun süre uygun hava ile yol almasını sağlayabilirsiniz. Böylece hem güvenliğinizden ödün vermemiş hem de aşırı yakıt tüketiminden kurtulmuş olursunuz.

Neden Nitrojen ?

Hava, büyük oranda oksijen ve nitrojen gazından oluşur. Nitrojen gazının moleküler yapısı, oksijene oranla daha büyüktür ve içine doldurulduğu yüzeyden daha zor geçeceği için bulunduğu ortamda normal havaya göre çok daha uzun süre varlığını sürdürebilecektir.

Hepimizin bildiği gibi veya bazen maalesef yaşamak durumunda kaldığımız gibi stepne lastiğe ihtiyaç duyulduğu anda havası çoğu zaman eksiktir. Bu eksikliği lastiğin sübabından kaynaklandığını zannedilir. Kimi zaman bu doğru olsa da, çoğu zaman bu sorun lastiğin 5-6 ay gibi bir sürede % 15 civarı hava kaybetmesinden kaynaklanır. 1-2 sene ihtiyaç duyulmayan ve havasını kontrol edilmeyen stepne lastik, bu sürenin sonunda gerekenin yarısı kadar hava ile görevini yerine getirmek durumunda kalacaktır. Lastik nitrojen gazı ile şişirildiğinde, hava kaybı diğerine oranla 3 kat daha güç olacağı için aynı durumda stepne daha kaliteli bir şekilde hizmet üretebilecektir.
Bunun yanı sıra havadaki oksijen ve su buharı/nem kimi maddeleri okside etmeye eğilimlidir ve lastikte oluşabilecek herhangi bir kılcal yırtık bundan kolayca etkilenecektir. Kord bezi ve/veya topuk tellerinde korozyon meydana gelebilecektir. Bu da lastiğin çabuk yaşlanması ve servis dışına çıkmasını hızlandıracakdır.

Oksijen havada %21 oranında bulunur ve nitrojen gazına oranla kauçuk gövdenin içinden hemen hemen 3 kat hızla geçer. Bu da lastiğin havasının azalması anlamına gelir.

Havası az olan lastik;
» Çabuk aşınır.
» Aşırı ısınır ( aşırı ısınan lastik kat ayrışmalarına neden olabilir).
» Fren emniyeti kritik seviyede düşer.
» Aşırı yakıt tüketimine yol açar.

LASTİK TAMİRİ

Servisimize patlayan lastiğiniz nedeni ile geldiğinizde lastiğin öncelikle patlama nedeni tespit edildikten sonra bu neden ortadan kaldırılıp eğer tamiri güvenlik kriterleri anlamında doğru ise en uygun tamir yöntemi ile tamir gerçekleştirilerek güven içinde yola devam etmenizi sağlarız.

Yara Tamiri Nasıl Yapılır ?

Pratikte, tubeless otomobil lastiklerinin tamiri değişik malzemelerin kullanıldığı iki farklı yöntemle yapılır. Bunlar; her biri için farklı tipte malzeme ve teçhizat kullanılan, yara tamirinde en uygun ve tavsiye edilen bir yöntem olan Mantar Yama (PRP) ile lastiğin yara alan bölgesinin kuşingam adı verilen dolgu maddesiyle doldurulup pişirilmesi ve içeriye get konulması yöntemiyle yapılan Takviyeli Yara Tamiridir.

Harici bir darbe sonucu yara almış/delinmiş lastiklerin incelenmesi, uygun alet ve ekipmanla tamirinin yapılması, sadece bu işlemi yapan kişinin sorumluluğundadır.

Tamir işlemi; bu konuda eğitilmiş kişilerce yapılmalıdır.
» Lastikteki delinme, taban bölgesinde ise mantar yama ile takviyesiz yara tamiri yapılabilir. Yaranın genişliği 6-8mm den fazla olmamalı.
» Lastik hız sembolü "H" (210 km/saat) ve altı ise delik çapı azami 6 mm. ve lastik daha önce tamir edilmemiş ise tamir edilebilir.
» 240 km/saat ve üstü hız sembollü lastiklerin tamir edilmesi sakıncalıdır.
» In liner tabakada, yani lastik iç kısmını kaplayan ve bir anlamda iç lastik görevini üstlenerek lastik içine basılan havayı hapseden kısımda, çatlama ve kesilme, kırılma ve aşırı deformasyon varsa, tamir yapılmamalı ve lastik kesinlikle yenisiyle değiştirilmelidir.
» Tamirde temizlik çok önemlidir. Yara tamir malzemesi, sadece temiz yüzeye yapışır. Yara bölgesinin içten dıştan konik bir zımpara taşıyla iyice temizlenmesi ve yara içindeki serbest kalan çelik kuşak tel uçlarının, elmas uçlu bir matkapla alınması gerekir. Bu işlem iyi yapılmazsa, ilerde çelik kuşak uçları çalışma yaparak paslanabilir ve yara tamir malzemesine hasar vererek lastiği hizmet dışı bırakabilir.
» Tamir malzemesinin kullanılacağı yerdeki kauçukla kesinlikle benzer özellikler taşıması gerekir. Eğer kullanılan malzeme kauçuk esaslı değilse esnemesi, gerilmesi ve lastik bünyesinde oluşan ısıya tepki özelliği farklı olacağından ayrılma yapar.
» Yara tamirinin yüksek sıcaklığa sahip ütülerle yapılması, lastikte istenmeyen sorunlar çıkarır. Ütünün temas ettiği alandaki kauçuk yeniden pişerek orjinal özelliklerinde bir bölümünü yitirir. Kuşaklarda açılmalar ve lastik tabanında şekil bozuklukları oluşabilir.
» Hasarlı lastik janttan çıkarılıp iç kısmı dikkatlice incelenmelidir. Çok kısa süre de olsa havasız lastik üzerinde yürüme, karkastaki kordlara zarar verebilir. Liner'da (tubeless lastiklerde olan ve hava sızdırmazlığı sağlayan tabaka) çatlamalar olabilir. Lastiğin yara almış bölgesinin fitil yamayla tamir edilmesi, ilerde sorun çıkarabileceğinden sakıncalıdır.

JANT DÜZELTME

Servislerimize Gelen Araçların Jant Düzeltmelerinin Yapılması

Jant eğer çatladı ise gerekli yamalarının yapılması
» Jant düzenleme makineleri ile Kusursuz bir düzenleme